مديريت و ارزيابي ريسك – قسمت هفتم

در اين قسمت به توضيح مراحل آكادمي ملي علوم آمريكا براي تكميل ارزيابي خطرات شيميايي كه در قسمت قبل گفته شد مي پردازيم:

1- شناسايي خطر
شناسايي خطر و روش‌هاي مورد استفاده براي آن قبلا توضيح داده شد. شناسايي خطر ممكن است از نتايج ارزيابي مهندسي نقص‌ها كه عبارت است از ارزشيابي ميزان كارايي يا قابليت اعتماد بخش‌هاي يك كارخانه كه نمونه آن تجزيه و تحليل درخت خطا مي‌باشد، حاصل گردد و همچنين مي‌توان از روش‌هاي ديگري از قبيل ارزيابي مهندسي نقص نيز خطرات را شناسايي نمود.

مديريت و ارزيابي ريسك – قسمت سوم

در قسمت قبل اجزاي مديريت ريسك نام برده شد در اين قسمت جزء اول آن توضيح داده شده است:

1- شناسايي ريسك
معمولا برنامه‌هاي شناسايي ريسك به آساني قابل اجرا نمي‌باشد. يكي از دلايل اين امر ناديده گرفتن پاره‌اي از مسايل دخيل در اين فرآيند مي‌باشد. به راحتي نمي‌توان تشخيص داد كه چگونه تركيبي از عمليات پيچيده تجهيزات و امكانات مي‌تواند ايجاد كننده حوادث و وقايع نامطلوب باشد. يكي از نياز‌هاي ضروري در اين راستا اجراي برنامه‌هاي آموزشي براي افراد دخيل و همچنين استفاده از نيروهاي با تجربه، در زمينه شناسايي شرايط و عمليات ناايمن مي‌باشد.

قانون مورفي در مهندسي ايمني

به راستي كه ديكته نانوشته، غلط ندارد. عليرغم تمام سعي و تلاشي كه انسانها جهت جلوگيري از وقايع ناخواسته ناشي از خطاها و عدم آگاهيها انجام مي دهند، مع‌الوصف حادثه ها قطعه رخ مي دهند.
قانون مورفي بر اين باور است كه «هر اشتباهي، ممكن است بوجود آيد» اين قانون به نام يك مهندس نيروي هوايي آموريكا به نام سروان اد مورفي (Ed Murphy) و همكارش نسبت داده شده است كه در سال 1949 آزمايشات سوانح هوايي را بررسي مي كردند. آنها به دنبال يافتن عقربه اي فرسوده كه به اشتباه چندين سيم را به هم مرتبط مي كرد، بودند كه در اين جريان، سروان مورفي اعلام داشت «اگر هيچ راهي براي اشتباه و خطاي يك تكنسين نباشد، با اين همه امكان ايجاد خطا وجود دارد».
سروان مورفي و همكارش موفق به ارائه گزارش بسيار جالبي در خصوص ايمني شدند. در خلال چندين سال كه آنها در تلاشي مشترك تحقيقاتي را بر روي سوانح هوايي انجام مي دادند، آنان به نتايجي رسيدند كه آنرا قانون مورفي ناميدند. وقتي كه در جريان يك كنفرانس مطبوعاتي، سرهنگ استپ (Stapp) به عنوان مدير پروژه «قانون مورفي» را اعلام كرد اين قانون به سرعت بر سر زبانها افتاد.
تغييرات و پيامدهاي آن توسط افرادي كه اين قانون را در محيط هاي متفاوت ديگري تجربه كرده بودند به اين قانون اضافه شد. در اين ارتباط چند اصل قابل اجرا را براي مهندسي ايمني ذكر مي كنيم.
در اجراي برنامه هاي پيشگيري «قانون مورفي» اهدافي وجود دارد كه معمولا در مهندسي ايمني دنبال مي شود. هدف تمام مهندساني كه در توليد محصولات، تجهيزات، فرآيندها و محيط كار دخالت دارند كاهش خطرات است. با برنامه ريزي، طراحي و تحليل فرآيندها مي توان عواملي كه باعث وقوع حوادث مي شوند را كاهش داده يا از ميان برداشت.

• اتومبيل سواري و كاميون كه در يك جاده كفي عريض به سمت همديگر در حال نزديك شده هستند، در يك پل كم عرض به همديگر مي رسند.
• اكثر پروژه ها به دست سومي (ناظر) نياز دارند.
• بازنگري، دانشي است دقيق.
• تنها خداست كه مي تواند، انتخابي تصادفي داشته باشد.
• وقتي همه تلاشها همراه با خطاست، دستورالعملها را بخوانيد.
• هر سيستمي كه به قابليت اعتماد به نفس انسان وابسته است، غير قابل اعتماد است.
• اگر سيستمي در يك آزمايش كامل و دقيق عمل كرد، تمام سيستم هاي بعدي نقص فني دارند.
• در تمام محاسبات ممكن است هر اشتباهي رفته رفته شكل بگيرد. و همه اشتباهات در مسير بيشترين خسارتها پيش مي روند.
• يك مدار ناايمن ساير قسمت ها را از كار مي اندازد.
• نقص فني هرگز معلوم نمي شود مگر آنكه بازرسي نهايي آن محصول صورت پذيرد.

منبع: كتاب ايمني و بهداشت براي مهندسين